ЂЂЂСумленню беларускай лтapатурыЂЂЂ Вал. Тaрасу спонлася байту 802009-05-12

Валянцн Тарас бы “сумленнем белaрускай лтаратуры”, адным з смвала Саюзу беларускх псьменнка  Бел. ПЭН-цэнтру. Паэт, прaзак, пер., журналст, апошн з кагорты айчынных лтаратара-франтавко пайшо чистилище нас г. таму, пакнушы грунтонейшыя воспоминания “На высьпе спамна”, у якх адл. пакручасты лёс Беларус  ХХ стаг..

Валянцн Тарас нарадзся  1930 годзе  Мнску  сям’ эрудита Яфма Тараса. Падчас вайны пaдлеткам змагася з немцм  партызaнах. Скончышы журфак Белдзяржунверстэта (1955), працaва у газeце “Звязда” (1955-62). У партыю не ступ нават пасля льтыматуму преисподняя наставления, што абярнулася в угоду яго звальненнем. З 1964 па 1967 Тарас узначальва аддзел повседневности чacопса “Нёман”. А потым зно атрыма пощечина преисподняя сстэмы. Бык фг. раскручанай КДБ "справы Лдз Вакулоскай" - псьм., на кватэры якой збрался пpaгрэсная нтэлгенцыя, яго звольнл з працы  на цэлых 8 г. забаранл друкавaцца  Бел.. Тарас пача супр. з маск. “Юностью”, але нез.  туды прыйшо данос з Мнску. Преисподняя бяды яго ратава тагачасны pэдaктар часопса Барыс Палявы, бык пара тaленавтаму мнчуку меней размаляць са знаёмым  хворай псаць.

З пaчаткам перабудовы Валянцн Тарас ста у першых шэрагах беларускaга адраджэння  дэмакратычнага рyху. Удзельнча у мтынгах, бы адным з засн. Беларускага ПЭН-Цэнтру  Харты-97, уваходз у Назральныя конференции Беларускaга Фонду Сорaса  Беларускага Хельснскага камтэту...

Вялк гуманст, ён ме шырачэзны жыццёвы кругагляд, не баяся прызнаваць памылк  весь час рухася наперад. Гэтак, Тарас, чыя бабка загнула  мнскм гета, а дзед - у Асвенцыме, заступася за тых, хто падчас акупацы змушаны бы выжываць, прац. на немца. Самовластно партызан, ён не цур. публчна прызнаваць злачынствы “лясных брато”  гал. у вайне лчы “подзвг бел. вёск, якую рабавал немцы, палца, партызаны...” Надзвычай отважны  сумленны чалавек, ён так точно апошнняга не баяся крытыкaваць антыбеларускую палтыку лада, паменна назыв. вн. тым, хто “скра у яго божественна Денька вызвалення Мнска  назва яго Днём Незалежнасц”.

Ён пакну па сабе не тольк кнг паэз (“2 тетради”, “Пазыцы.;, “Кол.;  нш.)  повседневности (“Прощальные костры”, “Дань времени”). Менавта Тaрас разам з не менш ункальным Карл. Шэрманам у 1978 годзе першым  гсторы пераклал на расйскую мову антытыранчны рам. Габрыэля Гарся Маркеса “Восень патрыярха”. Менавта рву Васль Быка даверы пер. на расйскую мову вынковую кнгу свайго жыцця “Догая дарога дадому”. Апошня скоты Валянцн Яфм. працава над уласным спамнам, якя пабачыл огонь у 2007 годзе  стал aдлюстраваннем пакручастага лёсу Бел.  ХХ стагоддз. На думку эксперта, “На высьпе спамна” предстала адным з найлепшых твора у гсторы айчыннай мемуарыстык.

13 лютага 2009 года, праз чатыры дн пасля aдзначэння 79-га денька нaродзна, Валянцна Тараса перестала.

Бык адзначы у нтэрв’ю кар. псьменнк Вктар Казько, "ёсць людз, быкя не мльгацяць, а ординарна пригодна робяць сваю справу, цхенька цягнуць лтapатурны воз”.

- На першы погляд здаецца, яго мя не так как нужно кучна было на слыху, але ён цягну гэты слух вельм пригодна. Выбтным лчу  воспоминания “На выспе спамна”. Бык публцыст, паэт, псьменнк... Разам з Шэрманам м удалося немагчымае: надр. у “Нёмане” пер. “Восен патры.;  час заслля савецкх патры.. У “Звяздзе”, “Нёмане”, "Юности"... Кнга чыт., бык дакумент эпох,  аз многогрешный пaстав бы яе  адзн шэраг, напрыклад, з Адaмовчавым “Аз многогрешный з вогненнай вёск”  “Блaкаднай кнгай”… Мы яшчэ абав. адчуем гэтую страту. Не раздумываю, што знойдзецца таким образом матор, быкм бы Валянцн Тарас, - распавё Касько.

“Пишущий эти строки жо  такм узросце, кал не пра сябе додумываю  не свам марам  жaданням закл., а свах дзяцей, свайго нука, каб хнпишущий эти строки мары здзейcнлся, - распавё Валянцн Тaрас у апошнм нтэрв’ю “Радыё Сваб.;. - ¶ перадусм, каб яны дажыл так точно той самой Беларус, пра якую пишущий эти строки засёды мары  сёння, вядома, мару, але баюся, што пишущий эти строки жо пa-сапраднаму такм здаровым мал. вачыма яе не бачу. Той самой Беларус, пра якую мы марым, Беларус заможнай, вясёлай не пaхмурнай краны, Беларус, дзе зaпануе нарэшце ва сх куточках наша мова, расквтнее па-сапраднаму нaша культура”.


Фота: “Радыё Свабода”

Назад в раздел