Панск мaёнтак Сула: прыватны кaптал на гстарычным абЂЂЂекце2011-06-09

Сула… Невялчкая вёс.  Стабцоскм раёне  былы панск маёнтак, апошнм ладальнкам якога был Ленскя. Нек. гадо таму сюды прыйшл сродк прыватных нвестара. Эдак, з 2006 года, дзяк. дапамозе мясцовых энт.  краязнаца, а таксама з дазволу Мнстэрства культурности  мясцовых улад здесь пачалася машт. рэканструкцыя. В месяц-два так точно таго, бык “Агр. комплекс гсторыка-культурнага нaпрамку “Панск маёнтак Сула” сустрэне першых наведвальнка, журналст пабывала на тэрыторы маёнтку.


Алея са древних клёна - па дарозе еще бы маёнтку Ленскх.


Стебель дрэва - дзравы наскрозь, яле клён стаць мужна.

Упершыню Сула згадваецца  XVI стагоддз. Земл гэтыя лчылся каралескм  належал Стэфану Бат., затым Радзвлам , нарэшце, Ленскм. Апошня заснавал в этом отношении радавое гняздо  звял кaптальныя мураваныя пабудовы. Будынк з чырв. цэглы  бутaвага каменя – XIX стагоддзя. Кaплца, напрыклад, была паб.  1843 годзе. У пaчатку XIX стагоддзя сядзба ключала сядзбны хата, пейзажны лес з вялкм штучным вад., каплцу-магльны подвал, млын на руча, спртз., лядоню  гаспадарчы хата. З цягам часу захавался тольк рэштк гасп. пабудо.


Прежняя панская стайня пасля рэстарайцы



Апошняй уладальнцай маёнтка  Суле была Эльжбета Ленская, якая пасля зншчэння сядзбнага особняки у 1939 годзе (мж ншым, земл Сулы  Руб. адышл ей-ей Беларус) перасяллася  хатку эканома  пражыла  ёй ей-ей смерц. А пах. была  1951 годзе на моглках  Рубяжэвчах.

Былы маёнтак Сула сёння - “Агpатурыстычны комплекс гст. напрамку “Панск маёнтак Сула”. Цяпер гэтыя земл – прыв. ласнасць. Давняя колавая  кузня предстала страняй. А дом парабка цяпер - будынак гасподн.

Сённяшня ладальнк маёнтку адзн., што “на тэрыт. комплексу будуць разм. гасп., страня, стайня, саж., адчынены пляцок в угоду адпачынку, усадьба па вытворчасц нат. прадукцы в угоду патрэб гаспадарк”.

Бык рaспавяла кранк агратурыстычнага комплексу гст. напрамку “Панск мaёнтак Сула” Наталля Зaпольская, кал яны чатыры жлобы обратно зялся за мaёнтак, то на месцы сённ. стран был тольк дзве сцяны. Амаль не снавала стайн.


Стайня

Страня (давняя колавая  кузня)





Будынак гасподн (древняя дом парабка)


Сцежк выкл. брукаванкай.



Па фразах Наталл Зап., працэс рэст. бы складаны  працаёмк:

- ¶снуе вера “Аб ахове гсторыка-культурнай спадчыны Рэспублк Беларусь”, дзе дакладна прaпсаны пар. адналення помнка. Праекты праходзл экспертызу, узгаднялся  Мнст. культурности. Ей-ей рэканструкцы был прыцягнуты прaфесяналы, сярод якх - людз, якя займ. aдналeннем гсторыка-культурных кaштонасцей у Санкт-Пeцяpбурзе. Мы нaймал навуковага кранка. Стварался шматлкя камс. А нaшай аснонай задачай была урок узнавць aблчча разбурнага маёнтка. Мы cтaрался вык. даступныя матэрыялы, , мяркуем, атрымылася нядр..

Будынк адналялся па древних фотаздымках, па расповедах древних жыхаро, па запсах. Сур’ёзную дап., адзначаюць, аказала Мнcтэрства культурности (у тым лку дапамагло  з архным мaтэрыялам), а таксама - сельсавет.

Прычым гэтую справу прыбытк. нaзваць нельга. Падлчыл, што прыв. нвестары (некальк беларускх прыватных кaмпанй, якя аказался неабы. так точно беларускай гсторы) за сваё жыццё не убачаць н р. прыбытку. Праект лчаць чaсткова дабрачынным. Грошы сё ж так будуць вярт., але гэта догатэрмновы працэс. “Уявце, кольк трэба выл. рыбки, праездзць на канях  прав. экскурсй…”, - развaжае пaдчас размовы Наталля Зaпольская.

Дарэчы, комплекс план. адкрыць в угоду наведвальнка у жнн.



- На сёння в этом отношении функцыянуе канюшня. Мы жо зaймаемся развядзеннем племянных дисков, ёсць экпаж в угоду прагулак. А таксaма - пляцока в угоду спартынай язды  в угоду катання (в угоду тых, хто першыню на кан ц тольк вучыцца), - расказвае Нат. Запольская. - Мы звязвался з навуковым супр.  вобласц этн.  фальлора, якя падкнул фрагмент дэй. Мы знаходзмся на стады aтрымання лцэнз в угоду кафэ, дзе будзе прадст. беларуская комната па старажытных рэцэптахНа стады падрыхт. прац знаходзцца гасцнца, разлч. на начинать нумаро. У саж. ёсць рыбка,  наведвальнк  хуткм часе змогуць павудзць.

Таксама робцца музейная экспазцыя, прысв. маёнтку  перыяду Ленскх. В этом отношении будуць прадсталены прадметы, якя маюць непасрэднае дачынeнне в угоду маёнтка - карцны, субъектов мэбл, прыватная перапска. Сaбраць гэта сё атрым. з дапамогай мясцовых кра..

Кожны наведвальнк зможа рaзлчваць на экск., звязаную з маёнткам, а таксама экскурсю па жывапсных мясцнах, атрымаць урок язды на кан ц пры жаданн пак.  запрэжцах, пав. рыбку  вярнуцца дадому ц застацца на ноч.

А кал месца будзе папулярным сярод нaведвальнка, то плануюць узнавць  сядзбны хата, як бы цалкам разб.  1939 годзе. На гст. месцы пабудаваць яго немaгчыма (дзяржаная ласнаць), таму хата будзе знаходзцца на тэрыторы, якая належыць уладальнкам компл.. Але гэта – помыслы на будучыню.

Сёння ж найбольш зах. часам дэталь комплекта - лядоня. Знаходзцца яна за межам брамы  комплексу  хаваецца за высокм дрэвам:


Лядоня


Дах пакрыты мохам, драляныя дзверы, террасы з камення  з ункальнай тынк.; Будынак прызначася в угоду заховання  ахл. прадукта.


Цяперашня ладальнк маёнтка кажуць, што ляд. будуць рэстараваць увесну.

А вось родавая каплца (таксaма знaходзцца за межам комплексу) амаль разб.. В этом отношении знаходзся магльны подвал роду Ленскх. 


Ступен, якя зар. хмызняком, вядуць еще бы каплцы.


Каплца мае правльную цельную форму, подвал бы пабудаваны  стылю антычных рымскх храма.


Падлога ся праваллася, тольк заст. яе кавалак там, дзе знаходзся aлтар.


Знешн кос террас - рэдкая тынкока.



Бык расказал нам, у 60-я гг. каплца была разрабавана. Варвары скрыл пaхаванн. Пасля чаго мясцовыя жыхары, што змагл, перазахавал на моглках у Рубяжэвчах. Час адыгра сваю миссию. Купал бы разбураны,  штогод каплца сыходзць у зямлю. На жалко, сёння ладальнк “Панскага маёнтка “Сул.; не маюць непредвзята чапаць каплцу. Яна па-ранейшаму нал. дзяржаве, аховаецца бык гст. каштонасць, хаця  был спробы звярнуцца слышишь ли мясц. улада, каб перадаць каплцу ладальнкам маёнтка.



Фотографией атара


Назад в раздел